BENSÜKNA HAKKININ HACZ?

G?R??

?cra-iflas hukukunun di?er ad?, cebri icra hukukudur ve kanaatimizce özel hukukun incisidir. Cebri icra, borçlar?n devlet zorvas? yard?m? (zorla) yerine getirilmesidir. Borçlar genellikle kendili?inden yerine getirilir.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

 Bununla birlikte onun toplumda, borcunu r?zas? ile ifa etmeyen borçlular vard?r. ??te bu gibi borçlulara kar??, bunlardan alacakl? olanlar? korumak için (alacakl?larla için) alacakl?lara, devlet gücünün yard?m?n? isteme hakk? cebri icra hukuku ile tan?nm??. 

?ntifa ve sükna hakk?d?r ?ahsa s?k? s?k?ya ba?l?, devredilemeyen ve mirasç?lara intikal etmeyen irtifak haklar?d?r. Çal??mam?za borcunu ifa etmeyen borçluya kar?? intifa ve sükna hakk?n?n haczedilip haczedilemeyece?ini ve haczedilirini nas?l haczedilece?ini intifa ve sükna hakk?n?n ilgili yerlerine k?saca de?inerek anlatmaya çal??aca??z.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. ?NT?FA HAKKI

A.    
Genel Olarak

Konusu olan e?yay?; [1] sahibine, tam ve s?n?rs?z yararlanma yetkisi veren irtifak hakk?d?r . Bu hak mülkiyet hakk?ndan sonra konusu en geni? kapsaml? olan ayni hakt?r. ?ntifa hakk? belli bir ki?iye tan?nd???ndand?r, ba?kas?na devredilemez, mirasived geçmez, haczedilemez, iflas masas?na girmez, rehin hakk?n?n konusu olamaz [2] .

Hak sahibi yetkili kullanmadan özen göstermekle yükümlüdür. ?ntifa hakk? sahibi ki?inin kullan?m? ve ondan yararlanabilmesi için, bu fiil tasarruflarda bulunamaz [3] . Zira ” ?ntifa Hakk? Kurulmas?yla Malik, E?yan?n Mülkiyetini Kendin Safla?t?rmak, Onlara Uygun Olanlar? Kullanabilirim ” ?tiraf Ediyor, ?dare Ediyoruz. [4] . 

?ntifa hakk?, hak sahibine mal hakk?ndad?r tam yararlanma yetkisi sa?lama, belli intibak hakk?, kesin, münhas?r yararlanma yetkisi resmi kimli?i kesin olarak kurulamaz yapma [5] . [6] ?ntifa hakk? veya belirli bir ki?iye tan?nabilir, bu ki?inin gerçek veya tüzel ki?isinin fark etmez [6] . E?yaya ba?l? bir irtifak ?eklinde kurulamaz.

?ntifa hakk? devredilemez ve ba?kas?na geçmez. Fakat bizzat kullanma zorunlulu?u da yoktur [7] .TMK md. 806 ‘da bu husus düzenlendi. Buna Göre ” Sözle?mede aksine hüküm yoksa Veya makarnal?k ettik ko?ullardan hak sahibince ?ahsen kullan?lmas? gerektigi anla??lm?yorsa, intifa Hakk?n?n kullan?lmas? ba?kas?na devredilebilir. Bu takdirde malik, haklar?n?, devralana Kar?? Dogrudan do?ruya ileri sürebilir . ” Demek suretiyle belirtilmi?tir. Bu hükümde intifa hakk?n?n de?il, onun kullan?m hakk?n?n devredilmi? gözden kaç?r?lmamal?d?r. AYRICA hemen belirtelim ki intifa hakk? sahibi ölür Veya hakk?ndan vazgeçerse Üçüncü Ki?inin Kullan?m hakk? da sona erer [8] .

?ntifa, ta??n?r, ta??nmazlar, ta??nmazlar tapu siciline tescil ve do?an?n tamam?n? kapsar, ta??n?rlarda ise malikin zilyetli?i devretti?i anda kurulur ve intifa hakk?n?n geçerlili?ini belirlemek için temeldeki hasar?n i?lemin geçerli olmas? gerekir [9] ] .

Tüketilebilen ?eylerin mülkiyeti, aksi kararla?t?r?lmad?kça, intifa owned sahibine geçer; ancak, intifa hakk? sahibi geri verme s?ras?nda bu ?eylerin o günkü de?erini ödemekle yükümlü olur. ?ntifa hakk? sahibi, de?er biçilerek kendisine teslim olunan di?er ta??n?rlar üzerinde, aksi kararla?t?r?lmad?kça, serbestçe tasarrufta bulunabilir; ancak, bu yetkisini kulland??? takdirde bu ?eylerin biçilen de?erlerini geri kazand?rmak ödemekle yükümlü olur. Bu ödeme, tar?m i?letmesi gereçleri, hayvan sürüleri, ticarî mallar veya benzeri ?eylerle ayn? cins ve nitelikte e?ya verilmesi suretiyle yerine getirilebilir. Yani tütenilebilen e?yalar da genel kuraldan farkl? olarak mülkiyet hakk? intifa hakk? sahibine geçerek intifa hakk? sahibi eski malikaya özgü bir bedel ödeme borcu alt?na girmektedir [10] .

?ntifa hakk? sahibi, hakk?n?z yazan mal? zilyetli t?rman??, yönetme, kullanma ve ondan yararlanma yetkilerine sahiptir. ?ntifa hakk? sahibi, bu yetkilerini kullanmada iyi bir yönetici gibi özen göstermek zorlacak. ?ntifa hakk? süresi içerisinde olgunla?an do?al ürünler, intifa hakk? sahibine aittir. Ekimi veya dikimi yapan malik veya intifa hakk? sahibi, olgunla?an ürünleri kullanmak için di?er taraftan, ürün için mü?teri taraf?ndan uygun bir bedel isteyebilir.

Nitelikleri itibar?yla mal?n do?al verimi veya ürünü say?lmayan tümleyiciler parçalar? malike aittir. ?ntifa hakk?na konu olan sermayenin faizleri ve di?er dönemsel gelirleri, daha geç muaccel olsalar safra, intifa hakk?n?n ba?lang?c?, tarihten sona erdi?i tarihe kadar intifa hakk? sahibine ait olur.

 

 

II. SÜKNA HAKKI

A.    
Genel Olarak

Sükna hakk?, bir binadan veya onun bir bölümünden konutun yararlanmas? yetkisi veren ki?iye ba?l? irtifak haklar?ndand?r [11] . Sükna hakk? da t?pk? intifa hakk? gibi bir ba?kas?na devredilemez ve mirasç?lara intikal etmez. Sükna Hakk?n?n kurulabilmesi için bir binan?n bulunmas? gerekli [12] . Aksi kararla?t?r?lmam??sa, oturma hakk? sahibi binaya aile fertlerini ve ev halk?n? almaya yetkilidir. TMK md. 823 f.2 ‘ye göre’ ‘ Kanunla aksine hüküm bulunmad?kça intifa hakk?ndan uygulanan hükümler oturma hakk?na da uygulan?r .’ ‘Ancak, do?ru ve sükna özellikleriyle farkl?l?klar vard?r.   

 

–          
Sükna Hakk?n?n kullan?lmas?n?n Bir ba?kas?na devri mumkun de?ilken intifa Hakk?n?n kullanm?n?n devri mümkündür [13] .

–          
Sükna hakk? yaln?zca gerçek ki?iler lehine kurulabilirken, intifa hakk? hem tüzel ki?iler hem de gerçek ki?iler lehine kurulabilir [14] .

–          
Sükna hakk? ancak konut Olan ta??nmazlar Için söz konusudur ziyaretinde bu hakk? i? yeri Amaçl? Bir Ba?ka ki?iye tesis etmek mumkun De?ildir [15] .

–          
Sükna hakk? sadece ta??nmazlar için geçerlidir. ?ntifa hakk?ndan farkl? olarak bu hak, ta??n?r veya haklar için tesis edilemez [16] .

–          
?ntifa hakk? hak sahibinin tam bir yararlanma yetkisi verirken, sükna hakk? intifa hakk?na nispeten daha dar bir yararlanma yetkisi verir çünkü sükna hakk? sahibi binada bütün oturma yetkisine sahiptir [17] .

 

 

 

 

 

 

III. ?NT?FA VE SÜKNA HAKKININ HACZ?

A.    
?ntifa Hakk?n?n Haczi

?ntifa hakk?n?n haczi ??K md. 83 ‘de düzenlenmi?tir. Buna göre: Maa?lar, tahsisat ve nevi ücretler, intifa haklar? ve ilgisi, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekli ya da tekli sigortalar ya da tekaüt sand?klar? taraf?ndan tahsil edilen iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak de?erlendirilecek miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir. Ancak bir miktar da ondan azd?r. Birden fazla haciz var ise s?raya konur. S?rada i?in ba??nda Olan haczin kesintisi bitmedikçe Sonraki haciz Için kesintiye geçilemez denmek suretiyle belirtilmi?tir . Intifa hakk? sadece k?smen. Haczedilebilir. Yani borçlu ve ailesinin geçinmeleri için gerekli tutar indirildikten sonra, kalan? haczedilebilir[18] .

?ntifa hakk? kural olarak ?ahsa s?k? s?k?ya ba?l? irtifak rightsd?r. ?ntifa hakk? devredilemesi mümkün de?ilken, hakk?n kullan?m??n?n devri mümkünündür. Bu hakk?n kulland??? devredilebilece?i bu intifa hakk? k?smen haczedilmeyenken, hakk?n kullan?m?n?n devri mümkün olmayan ki?iye ba?l? intifa haklar?n?n oldu?u haczi kullan?lamaz [19] .

–                     
?ntifa hakk?n?n sahibinin ?ahsen kar??lamas? gere?i sözle?mede hüküm bulunmad??? ve ihale konusunun tescil edildi?i müstakil apartman dairesi vas?fl? ta??nmazlara intifa hakk?n?n durumu ve ko?ullardan dolay? hak sahibinin ?ahsen ?art? ve anla??lmad???ndan, bu durumda, intifa hakk?n?n ?ahsa ba?l? olmad???n?n ve ba?kas?na devredilmesinde, haczedilmesinde ve sat?lmas?nda bir usulsüzlük bulunmad???n?n kabul edilmesi gereken [20] .

 

?ntifa hakk? ile ilgili olarak, intifa hakk?yla alakal?, ?eytan?n mülkiyeti yok, onun güzelli?i hakk?ndad?r, [21] . Buna göre, intifa bir ?eyin has?lat?, sebepleri, ürünleri ve muaccel kiralar?d?r ve intifa hakk? neticede yine borçluya b?rak?l?r [22] .

?ntifa hakk?n?n haczi halinde, icra dairesi ad? bilinen kuru mülkiyet sahiplerine- ilgili üçüncü ki?inin s?fat?yla- haczi bildirir ancak, bu bildirim (tebligat), haczin tamamlanmas? için zorunlu bir ko?ul olmaz, bildirim yap?lm?? olmas? gerekir ki?inin iyiniyet iddias?nda bulunsun önler [23] . 

 

B.     
Sükna Hakk?n?n Haczi

Kurala göre bütün olarak haczedilemeyen ve grupta incelenir. bunlar

–                     
Maddi ?ark?y? ba?kas?na devirken yasak olan mal ve haklar

–                     
??K m.82 ‘e göre tamam? haczedilemeyen mal ve haklar

–                     
Özel kanunlarda haczedilemeyece?i yaz?l? olan malv haklard?r [24] .

 

Maddi hukuka göre ba?kas?na devri yasak olan mal ve haklar, haciz de edilemez. [25] Burada devredilemez niteli?inin kanuna dayanmas? gerekir . [26] . Birle?mi? Milletler Genel Sekreteri taraf?ndan onaylanm??t?r . [26] .

Sükna, kanunen ki?iye s?k? s?k?ya ba?l? ya da devredilemeyece?i gibi mirasç?lara da intikal etmez bu sebepten dolay? sükna hakk? haczedememeyen haklar?nda yer al?r [27] .

Nitekim sükna hakk?n?n haczolunaca?? varsay?ld???nda zaten alacakl?’n?n bir menfaatini kar??lamayaca?? a??kard?r. Alacakl? sükna hakk?n? almak gibi niteli?i gere?i kiraya verme ya da di?erleri irat ve kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak için alaca??n? kar??lamayaca??ndan kanun koyucu yerinde bir düzenleme ile ??K ‘da sükna hakk?n?n haczedilebilece?ine dair herhangi bir düzenlemeye yer vermemi?tir [28] .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SONUÇ

Cebri icra hukuku alacak?n? alaca??n? devlet organlar? ile alacak sa?lamay?n. ?ntifa hakk? ve sükna hakk? çok hükümleri beraber uygulansa da de?indi?imiz bir aralar?nda çokça farkl?l?klar? bulunur.

Haciz i?lemi ile alacak?n?n alaca??na kavu?mak, maddi hukukun çizdi?i s?n?rlar içinde borçlu bir hayat hakk?na ayk?r? hareketlenirse de yine cebri icra hukukunun bir amac?d?r.

?ntifa hakk? niteli?i itibari kullanma ve yararlanma yetkisi veren ve maliki ç?plak (kuru) mülkiyet sahibi b?rakan ?ahsa ba?l? geni? bir irtifak hakk?d?r. Bu hak devredilemese de sükna hakk?ndan farkl? olarak kullan?n devredilebilir. Kanundan kaynakl? ba?kas?na devri yasak olmayan mal ve haklar ise haczedilebilir. Nitekim intifa hakk?n?n haczinde hacze konu olan ?ey hakk?n kendisi de?il haktan kaynakl? kazançlar olu?turur. ??K md. 83 ‘te bu husus do?rudan düzenlenmi? olup kanun koyucu hayat hakk?n?n gereklerini dü?ünerek intifa hakk?n?n k?smen haczini gerekti?ini belirtti ve kanaatimizce maddi hukuka yönelik do?ru düzenleme birle?tirecektir.

Maddi hukuka göre ba?kas?na devir yasak olan mal ve haklar haczedilemez. Sükna hakk?d?r ?ahsa s?k? s?k?ya ba?l? olan devri ve mirasç?lara intikali mümkün olmayan bir irtifak hakk?d?r. Sükna Hakk?n?n devri kanunen yasakt?r. Dolay?s?yla söz konusu hak haczedilemez. Zaten cebri icra hukukunda bulunan borçlunun olmu? münasip evlili?e dahi haczedilemedi?i bir kanunda sükna hakk?n?n haczinin düzenlenmesi bir tezatl?k te?kil ederdi. Kanun koyucu gerek sükna hakk?n?n devredilmesinin yasak oldu?u gerekse hakk?n niteli?i gere?i zaten bir kazanç getirici imkân? olmamas? sebebi ile alacakl?’n?n alacak?n? verebilmek için bir imkânda bulunmaya izin vermeyen bu hakk?n cebri icraya konu olmamas? kanaatimizce yerindedir.

 

 

 

 

 

kaynakça

 

AKINTÜRK Turgut / AK?PEK Jale; E?ya Hukuku, Ankara: Beta Yay?nlar?, (2011).

ARSLAN , Ramazan / EJDER , Y?lmaz / TA?PINAR AYVAZ , Sema; ?cra ve ?flas Hukuku, 3. Bask?, Ankara: Yetkin Yay?nlar?, (2017).

BERK?N , Necmeddin; Haczi Caiz Olmayan E?ya ve Alacaklar, ?stanbul: ?BD (1957).

AYBAY , Ayd?n / HATEM? , Hüseyin; E?ya Hukuku, Gözden Geçirilmi? 4. Bas?, ?stanbul: Vedat Kitapç?l?k, (2014).

ERMAN , Hasan; E?ya Hukuku, Gözden Geçirilmi? 7. Bas?, ?stanbul: Der Yay?nlar?, (2017).

ERTA? , ?eref; E?ya Hukuku, 13. Bask?, ?zmir: Bar?? Yay?nlar? Fakülteler Kitabevi, (2017).

ESENER , Turhan / GÜVEN , Kudret; E?ya Hukuku, Geni?letilmi? 6. Bas?, Ankara: Yetkin Yay?nlar?, (2015).

KURU , Baki / ARSLAN , Ramazan / YILMAZ , Ejder; ?cra ve ?flas Hukuku, 28. Bask?, Ankara: Yetkin Yay?nlar?, (2014)

KURU , Baki; Haczi Caiz Olmayan ?eyler, Ankara: AÜHFD, (1962).

MU?UL , Timuçin; ?cra ve ?flas Hukukunun Esaslar?, 6. Bask?, Ankara: Adalet Yay?nevi, (2017).

O?UZMAN , Kemal / BARLAS , Nami; Medeni Hukuk, 17. Bas?, ?stanbul: Vedat Yay?nc?l?k, (2011).

O?UZMAN , Kemal / SEL?Ç? , Özer / ÖZDEM?R , Saibe Oktay; E?ya Hukuku, 20. Bask?, ?stanbul: Filiz Kitabevi, (2017).

ÖZKAN , Hasan / ?cra ve ?flas Davalar? ve Tatbikat?, 3. Bask?, Ankara: Seçkin Yay?nlar?, (2004).

PEKCANITEZ , Hakan / ATALAY , O?uz / SUNGURTEK?N ÖZKAN , Meral / ÖZEKES , Muhammet; ?cra ve ?flas Hukuku, 14. Bas?, ?stanbul: Vedat Kitapç?l?k, (2017).

SUNGURTEK?N ÖZKAN , Meral; Turhan Tufan Yüce’ye Arma?an, ?zmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, (2001).

TERCAN , Erdal; ?cra ve ?flas Hukuku, Ankara: Gazi Kitabevi, (2005).

UYAR , Talih; A. Recai Seçkin’e Arma?an, Ankara: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yay?nlar?, (1974).

YILDIRIM , Kamil / DEREN YILDIRIM , Nev?; ?cra ve ?flas Hukuku, 5. Bask?, ?STANBUL: Beta Yay?nlar?, (2012).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1]
AKINTÜRKTurgut /AK?PEKJale; E?ya Hukuku, Ankara: Beta Yay?nlar?, (2011), s. 380 .; AYBAY, Ayd?n /HATEM?, Hüseyin; E?ya Hukuku, Gözden Geçirilmi? 4. Bas?, ?stanbul: Vedat Kitapç?l?k, (2014), s. 276 .; ERTA?, ?eref; E?ya Hukuku, 13. Bask?, ?zmir: Bar?? Yay?nlar? Fakülteler Kitabevi, (2017), s. 196 .; ESENER, Turhan /GÜVEN, Kudret; E?ya Hukuku, Geni?letilmi? 6. Bas?, Ankara: Yetkin Yay?nlar?, (2015), s. 383 .; O?UZMAN, Kemal /SEL?Ç?, Özer /ÖZDEM?R, Saibe Oktay; E?ya Hukuku, 20. Bask?, ?stanbul: Filiz Kitabevi, (2017), s.817

[2]
O?uzman / ?eliçi / Özdemir, s.817; Esener / Güven s. 381. 

[3]
Aybay / Hatemi, s. 277.

[4]
O?uzman / ?eliçi / Özdemir, s.818 .; Erta?, s. 197.

[5]
Esener / Güven, s.384.

[6]
O?UZMAN, Kemal /BARLAS, Nami; Medeni Hukuk, 17. Bas?, ?stanbul: Vedat Yay?nc?l?k, (2011), s. 153.

[7]
Yarg. 3. HD., 23.01.1991,1746 / 492, YKD., 1997/4, s.515; Ak?ntürk / Akipek, s.385 vd.

[8]
O?uzman / Barlas, s.154; Esener / Güven, s.385

[9]
ERMAN, Hasan; E?ya Hukuku, Gözden Geçirilmi? 7. Bas?, ?stanbul: Der Yay?nlar?, (2017), s. 105 vd; Aybay / Hatemi, s. 278.

[10]
O?uzman / ?eliçi / Özdemir, s.820; Esener / Güven s. 381 .; 

  Aybay / Hatemi, s. 278 .; Erta?, s. 198.

[11]
O?uzman / ?eliçi / Özdemir, s.854; Aybay / Hatemi, s. 278; Erta?, s. 211.

[12]
O?uzman / Barlas, s.161; Erman, s.108.

[13]
Esener / Güven s. 399. 

[14]
Ya?l?l?k tüzel ki?iler lehine de kurulabilece?i yönünde görü? vermek için. Esener / Güven, s.397

[15]
Ak?ntürk / Akipek, s.403.

[16]
Erta?, s. 211; Esener / Güven s. 399. 

[17]
Aybay / Hatemi, s. 278; O?uzman / ?eliçi / Özdemir, s.854.

[18]
SUNGURTEK?N ÖZKAN, Meral; Turhan Tufan Yüce’ye Arma?an, ?zmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, (2001), s. 177-203.

[19]
KURU, Baki /ARSLAN, Ramazan /YILMAZ, Ejder; ?cra ve ?flas Hukuku, 28. Bask?, Ankara: Yetkin Yay?nlar?, (2014), s. 242 .; YILDIRIM, Kamil /DEREN YILDIRIM, Nev?; ?cra ve ?flas Hukuku, 5. Bask?, ?STANBUL: Beta Yay?nlar?, (2012), s.142 vd .; ARSLAN, Ramazan /EJDER, Y?lmaz /TA?PINAR AYVAZ, Sema; ?cra ve ?flas Hukuku, 3. Bask?, Ankara: Yetkin Yay?nlar?, (2017), s. 255.

[20]
Bkz .: 12. HD. 03.12.2012 T. 19923/36006

[21]
MU?UL, Timuçin; ?cra ve ?flas Hukukunun Esaslar?, 6. Bask?, Ankara: Adalet Yay?nevi, (2017), s. 150 .; ÖZKAN, Hasan / ?cra ve ?flas Davalar? ve Tatbikat?, 3. Bask?, Ankara: Seçkin Yay?nlar?, (2004), s. 97 .; PEKCANITEZ, Hakan /ATALAY, O?uz /SUNGURTEK?N
ÖZKAN, Meral /ÖZEKES, Muhammet; ?cra ve ?flas Hukuku, 14. Bas?, ?stanbul: Vedat Kitapç?l?k, (2017), s. 337.

[22]
TERCAN, Erdal; ?cra ve ?flas Hukuku, Ankara: Gazi Kitabevi, (2005), s. 231.

[23]
Arslan / Ejder / Ta?p?nar Ayvaz, s.256;  
Pekcan?tez / Atalay / Sungurtekin Özkan / Özekes, s.339.

[24]
Kuru / Arslan / Y?lmaz, s. 268.

[25]
Bunun istisnas? için bkz. ??K m.82, I/8. Kar?. TBK m.610, 619.

[26]
KURU, Baki; Haczi Caiz Olmayan
?eyler, Ankara: AÜHFD, (1962), s.277 vd.; BERK?N,
Necmeddin; Haczi Caiz Olmayan E?ya ve Alacaklar, ?stanbul: ?BD (1957), s. 133
vd.

[27]
UYAR, Talih; Haczi Caiz Olmayan
Mallar ve Haklar, Dr. A. Recai Seçkin’e Arma?an, Ankara: Ankara Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Yay?nlar?, (1974).

[28]
Kuru/Arslan/Y?lmaz, s. 268.; Y?ld?r?m/ Deren Y?ld?r?m, s.145.; Mu?ul, s. 230.